In Nederland heb je prachtige museumkastelen in alle soorten en maten. In sommige kastelen zijn de oorspronkelijke interieurs en kunstschatten van de bewoners bewaard gebleven en kun je ervaren hoe het leven vroeger moet zijn geweest. Maar er zijn ook kastelen die – vaak door vermogende particulieren – zijn omgetoverd tot unieke musea voor eigentijdse kunst. Hier ervaar je de spannende combinatie van eeuwenoude architectuur en hedendaagse kunst. Wij zetten enkele unieke kasteelmusea met moderne kunst voor je op een rij.
1. Buitenplaats Kasteel Wijlre
Het ooit vervallen Kasteel Wijlre (Limburg) is in de jaren tachtig van de vorige eeuw met liefde gerestaureerd door het echtpaar Jo en Marlies Eijck. Ze ontwikkelden de buitenplaats tot een internationaal kunstencentrum. Bij Kasteel Wijlre komen moderne kunst en architectuur samen met cultureel erfgoed en natuur. Vijf eeuwen kunst zijn hier op een organische manier met elkaar verweven. De buitenplaats organiseert tentoonstellingen, interdisciplinaire projecten, events en educatieve activiteiten in het hedendaagse kunstpaviljoen ‘Hedge House’ het historische Koetshuis en de tuin. In de prachtige tuin van de buitenplaats bevinden zich tevens permanente kunstwerken van onder meer Giuseppe Penone, Ad Dekkers, Leo Vroegindeweij, Carel Visser en Peter Struycken. In 2014 won Buitenplaats Kasteel Wijlre ’European Garden Award’ en behoort daarmee tot de mooiste museumkasteeltuinen van heel Europa.
NB. Kasteel Wijlre is zwaar getroffen door de watersnoodramp van 2021. Een donatie wordt zeer op prijs gesteld.
2. Kasteel Ruurlo, een monument voor Willink
Ondernemer Hans Melchers (1938), die een fortuin verdiende met zijn chemiebedrijf Melchemie, ontfermde zich in 2012 over de werken van Nederlandse meesters in de collectie van de ‘gevallen’ bankier Dirk Scheringa. Hij beloofde dat hij de kunstcollectie, aangevuld met eigen aankopen, in een nieuw museum zou onderbrengen, zodat iedereen er van zou kunnen genieten. Melchers hield woord en liet het oude stadhuis van Gorssel, vlakbij zijn woonplaats Vorden, uitbreiden en verbouwen tot het prachtige Museum MORE. Daar bracht hij de werken onder van beroemde Nederlandse beeldend kunstenaars, zoals Pyke Koch, Jan Mankes, Dick Ket, Charley Toorop, Jan Beutener en Co Westerik. Voor de bekendste en grootste schilder van het magisch realisme werd een unieke locatie gevonden: Kasteel Huize Ruurlo. Daarmee kwamen voor Melchers twee liefdes samen: zijn liefde voor het oude kasteel, waar hij als kind al graag kwam, én zijn bewondering voor grootmeester Carel Willink. In dit artikel lees je er meer over.
www.museummore-kasteelruurlo.nl
3. Kasteel Het Nijenhuis
Gelegen tussen de dorpen Heino en Wijhe en omgeven door een prachtig landschap ligt Kasteel het Nijenhuis, één van de best bewaard gebleven havezaten (kastelen) in Overijssel. De geschiedenis van het kasteel het Nijenhuis gaat terug tot in de late middeleeuwen. Het huis werd bewoond door diverse adellijke geslachten, onder wie de families Van Ittersum, Bentinck en Von Knobelsdorff. Nadat de familie Van Pallandt het landgoed in 1934 had verkocht, raakte het oude kasteel in verval. Totdat Dirk Hannema, collectioneur en oud-directeur van het Rotterdamse Museum Boijmans van Beuningen, het provinciebestuur ervan overtuigde dat Kasteel het Nijenhuis voor verder verval behoed moest worden. Op zijn initiatief werd het kasteel gerestaureerd en verbouwd tot kunstmuseum, met de uitgebreide verzameling van Hannema als uitgangspunt. In de tuin rondom het kasteel zijn ruim 100 beelden uit de collecties van Museum de Fundatie, Museum Beelden aan Zee en Provincie Overijssel tentoongesteld.
4. Museum Belvédère
Op het Landgoed Oranjewoud, ooit het bezit van een kleindochter van Willem van Oranje, opende in 2004 een modern kunstpaviljoen haar deuren: Museum Belvédère. Het was daarmee het eerste museum voor moderne en hedendaagse kunst in Friesland. Het moderne gebouw is dwars op het water van de Prinsenwijk gebouwd, dat in de achttiende eeuw als Grand Canal werd aangelegd door de hofarchitect Daniël Marot. In 2004 moderniseerde landschapsarchitect Michael van Gessel het buitengebied. Daarmee is het Museumpark Landgoed Oranjewoud een hedendaagse versie van de oude barok tuin,, waar je heerlijk kunt wandelen. De witte villa op het terrein stamt uit de 19de eeuw en is gerestaureerd. Het nieuwe museum toont een collectie kunstwerken van belangrijke Friese schilders als Jan Mankes, Thijs Rinsema, Tames Oud, Gerrit Benner, Boele Bregman, Willem van Althuis en Sjoerd de Vries, maar laat daarnaast ook werken van geestverwanten uit binnen- en buitenland zien.
5. Museum De Buitenplaats Eelde
Het Nijsinghhuis, strikt genomen geen kasteel maar oorspronkelijk een boerderij, werd sinds 1971 door Jos van Groeningen (1934-2018) en Janneke van Groeningen-Hazenberg (1943-2007), bewoond, gerestaureerd, langzamerhand gevuld met hun uitgebreide collectie figuratieve kunst én in hun opdracht beschilderd met de meest fantastische wandschilderingen. Naast hun huis lieten ze in 1996 een museumpaviljoen bouwen in organische stijl en legden rondom een prachtige (beelden)tuin aan. Aanvankelijk stelden ze hun kunstzinnige huis slechts mondjesmaat open voor het publiek, maar na de opening van het paviljoen werd het complex een volwaardig kunstmuseum, ofschoon de oprichters nog tot hun dood (in 2007 en 2018) in het Nijsinghhuis bleven wonen. De kern van de collectie van Museum De Buitenplaats wordt gevormd door realistische en figuratieve kunst uit Nederland van rond 1945. In de collectie bevinden zich belangrijke werken van Fons Bemelmans, Rien Beringer, Michael Reynolds, Mathijs Röling, Piet Sebens, Martin van Waning en Nicholaas Wijnberg.
