Ooit werd de skyline van Vianen bij Utrecht gedomineerd door een trots kasteel. Het was de burcht van de Heren van Brederode, die er sinds de 14de eeuw de dienst uit maakten. Een telg van deze familie, Johan Wolfert van Brederode, legde in 1630 een enorme tuin aan, geheel volgens de heersende mode van die tijd. Met het afbranden van het kasteel in 1696 verwaarloosde ook de tuin, maar als het aan de Stichting Hof van Brederode ligt wordt de groene oase weer nieuw leven ingeblazen.
De tuin van Kasteel Batestein
De tuin van Kasteel Batestein was een begrip in de 17de eeuw. Het ontwerp van hovenier Isaac Leschevin, die door Johan Wolfert van Brederode werd aangesteld, was een schoolvoorbeeld van de Hollands tuincultuur in de zeventiende eeuw: symmetrisch aangelegde plantvakken met sierlijke, strakgeschoren haagjes en rechte wandelpaden. Een mooi voorbeeld van een dergelijke tuin vind je bijvoorbeeld ook bij Paleis Het Loo. Volgens de initiatiefnemers zijn de tuinen van Het Loo en zelfs die van Versailles geïnspireerd op de tuin van Batestein.
Het idee voor de hernieuwde aanleg van de tuin is afkomstig van de Stichting Hof van Brederode. Deze stichting heeft subsidie gekregen van de gemeente om de plannen voor de reconstructie uit te werken en vorm te geven op voorwaarde dat er ook door het drinkwaterbedrijf waterputten kunnen worden geslagen. Volgens secretaris van de stichting Mauc Pel zal de bezoeker straks niets zien van de waterputten: “Deze 21-eeuwse putten gaan we mooi wegwerken in de paden of het groen. We weten nu waar ze komen en nu kunnen we echt verder met de concrete invulling.” zegt hij tegen het AD.
Ecologisch beheer
Het reconstrueren en beheren van de hernieuwde kasteeltuin in de binnenstad van Vianen zal gaan op basis van hedendaagse opvattingen over natuur en ecologie. Hiermee de stichting een inspirerende ontmoetingsplek creëren voor inwoners, bezoekers, vrijwilligers en mensen op zoek naar dagbesteding of werkervaring, zo lezen we op de website. Op basis van bewaard gebleven historisch beeldmateriaal, archeologische en kadastrale bronnen maakte Stichting In Arcadië (SIA) een ontwerp dat zo nauwkeurig mogelijk op het oorspronkelijke ontwerp kan worden teruggelegd, met toevoegingen van hedendaagse elementen.
Voor het beheer als de kasteeltuin straks klaar is zal Dick Kerkhof verantwoordelijk zijn. Ecoloog Kerkhof ziet er op toe dat het stadspark duurzaam en met oog voor de al aanwezige planten wordt aangelegd. “Er worden geen gifstoffen gebruikt bij het onderhoud en alles wordt op een zo natuurvriendelijk mogelijke manier beheerd,” aldus Kerkhof in het AD.
Kasteel Batestein
Kasteel Batestein werd gesticht in 1371. Het kasteel was gebouwd op de verbrede deel van de dijk langs de Lek door Gijsbrecht van Vianen. Gijsbrecht was getrouwd met ene Beatrix van Egmond; de naam Batestein is mogelijk afgeleid van Beatrix, die ook wel Beate of Bate werd genoemd. Door overerving kwam het kasteel in handen van leden van het hoogadellijke Huis Brederode, waarvan Jo(h)an Wolfert (1599-1655) een van de bekendste telgen was. Hij was als officier in het Staatse leger goed bevriend met zijn zwager Prins Frederik Hendrik en schopte het tot veldmaarschalk, de hoogste rang na de prins. Ook met regent Johan de Witt kon hij het goed vinden. Met de dood van zijn zoon in 1679 stierf ook het adellijke geslacht Brederode uit. In 1696 brandde Kasteel Batestein gedeeltelijk af en de eeuwen daarna vervielen de restanten tot een ruïne. Nadat in 1771 de Grote Toren Saint Pol werd afgebroken, volgden in de decennia daarna de meeste andere kasteelgebouwen. Tegenwoordig is alleen nog de oude hofpoort over van het eens zo trotse kasteel.
Meer informatie: hofvanbrederodevianen.nl
kopafbeelding: Slot Batestein bij Vianen, Jan Jacob Teyler van Hall, 1840 (Collectie Rijksmuseum)
