Op het landgoed Zwijnsbergen in Helvoirt is een nieuw Brabants Erfgoedfonds officieel van start gegaan. Daarmee beschikt de provincie Noord-Brabant over een vernieuwend financieringsinstrument om monumenten te behouden én te beschermen tegen de gevolgen van klimaatverandering. Dat meldt het Brabants Dagblad.
Het fonds bevat maar liefst 50 miljoen euro en wordt beheerd door het Nationaal Restauratiefonds. Eigenaren van Brabantse monumenten kunnen vanaf 15 juli een lening tot maximaal 1 miljoen euro aanvragen tegen een lage rente. Door de terugbetalingen kan het fonds zichzelf blijven aanvullen. “Zo kunnen we elke euro meerdere keren uitgeven,” aldus Uğur Özcan, directeur van het Restauratiefonds.
Monument Zwijnsbergen als symbolische locatie
De aftrap vond plaats op het zestiende-eeuwse landgoed Zwijnsbergen, dat eigendom is van Jan van Lanschot. Hij weet uit ervaring wat het onderhoud van een monument betekent. Na een verwoestende brand in 2001 en door toenemende droogte heeft hij te maken met verzakkingsgevaar, afstervende bomen en hoge verduurzamingskosten. “Als het waterpeil daalt, loopt het kasteel risico. Met de weersextremen van nu moeten we nú handelen,” stelt Van Lanschot in het artikel van het Brabants Dagblad.
Klimaat als bedreiging én aanleiding
Opvallend is dat het nieuwe fonds ook specifiek inzet op bescherming tegen klimaatverandering – een primeur binnen Nederland op provinciaal niveau. Volgens Van Lanschot is verduurzaming van monumenten ingewikkeld én kostbaar. Zo past isolerend glas vaak niet in de oorspronkelijke sponningen van historische ramen. Alleen in kozijnen die na de brand werden vervangen, kon hij dit toepassen.
Groot animo verwacht
Gedeputeerde Bas Maes van Erfgoed noemt het fonds noodzakelijk. Bestaande subsidieregelingen schieten tekort. “We kunnen nu jaarlijks tien tot twaalf monumenten helpen, maar krijgen dubbel zoveel aanvragen,” zegt hij. Volgens Maes kan het fonds ook een einde maken aan het ‘loterijsysteem’ waarin alleen eigenaren met de juiste ingangen toegang krijgen tot middelen.
Structurele impuls voor Brabants erfgoed
Het Brabants Erfgoedfonds biedt volgens betrokkenen een langetermijnoplossing die eigenaren ondersteunt bij behoud, herstel én verduurzaming van monumenten. De verwachting is dat de vraag groot zal zijn. “Ik zou niet verbaasd zijn als die vijftig miljoen straks te weinig blijkt,” zegt Van Lanschot tegen de krant.
Bron: Brabants Dagblad – 5 juli 2025
Meer informatie en aanvragen vanaf 15 juli 2025 op: www.restauratiefonds.nl/brabantserfgoedfonds
