De Tower in Londen, de Loebjanka in Moskou en Robbeneiland bij Kaapstad zijn wereldberoemde plaatsen waar politiek gevangenen werden vastgehouden. Ook Nederland had zo’n gevangenis, namelijk Slot Loevestein. In de zeventiende eeuw werden personen die veroordeeld waren wegens vermeende politieke misdrijven, gevangengezet in dit stoere kasteel. De Republiek droeg vrijheid en tolerantie hoog in het vaandel, maar sloot tegelijkertijd mensen vanwege een onwelgevallige mening op. In de nieuwe tenstoonstelling ‘Monddood’ vertelt Slot Loevestein het verhaal van politiek gevangenen.
Het monddood maken van politieke tegenstanders door ze gevangen te zetten, is een verhaal met een lange, wereldwijde geschiedenis. Rijksmuseum Slot Loevestein en Amnesty International vertellen dat verhaal in de nieuwe tentoonstelling ‘Monddood – Politiek gevangen’ die dit jaar te zien is in de voormalige staatsgevangenis.
Staatsgevangenis Slot Loevestein
In de zeventiende eeuw werden verschillende prominente politieke personen zonder eerlijk proces opgesloten op de versterkte burcht Slot Loevestein, die destijds in gebruik was als staatsgevangenis. Rechtsgeleerde Hugo de Groot, de bekendste politieke gevangene van Nederland, zat er tussen 1619 en 1621 opgesloten vanwege een meningsverschil met de machthebbers. Na een oneerlijk proces werd hij op Loevestein monddood gemaakt. Maar de slimme De Groot wist te ontsnappen: het bekende verhaal van de boekenkist!
Monddood
Na zijn ontsnapping schreef Hugo de Groot invloedrijke boeken over internationaal recht en de rechten van het individu. Het gedachtegoed van Hugo de Groot heeft de wereld veranderd en heeft bijgedragen aan het behoud van de rechten van politieke gevangenen die vaak monddood werden gemaakt door machthebbers. De tentoonstelling ’Monddood’ brengt het verhaal van een aantal politieke gevangenen tot leven, die hun stem hebben behouden door wat ze hebben nagelaten of door de inzet van mensen, organisaties of media.
Amnesty International
Vandaag de dag worden de mensenrechten wereldwijd helaas nog steeds op grote schaal geschonden. Amnesty International voert al sinds 1961 strijd voor de bescherming en bevordering van mensenrechten, met name het recht op vrije meningsuiting. “Die strijd is elke dag opnieuw nodig, want mensenrechten zijn wel universeel, maar machthebbers respecteren die rechten lang niet altijd en vaak niet van harte”, aldus Dagmar Oudshoorn, directeur van Amnesty International Nederland. Zelfs in het vrije westen worden mensen monddood gemaakt of worden uitingen van dissidente stemmen door overheden systematisch gecensureerd, zoals tijdens de corona-periode is gebleken.
Expositie
Slot Loevestein is nu een rijksmuseum en de aangewezen plek voor een tentoonstelling over dit actuele onderwerp. De tentoonstelling ’Monddood’ opent op 30 maart 2023 voor pers en genodigden en is vanaf de start van de Museumweek op 31 maart 2023 dagelijks voor iedereen te bezoeken. Naast de tentoonstelling worden er rondom dit thema lezingen, filmvertoningen, workshops en programma’s voor het primair en voortgezet onderwijs georganiseerd.
Speciaal voor de opening van de nieuwe tentoonstelling komt de ‘ShIZO’, een replica van de gevangeniscel van Alexei Navalny naar Loevestein. Van 31 maart tot en met 6 mei is de cel toegankelijk voor bezoekers van Slot Loevestein. Stap in de cel en ervaar hoe het voelt om een politieke gevangene te zijn.
Meer info en tickets via: www.slotloevestein.nl
