400 jaar na zijn spectaculaire ontsnapping uit Slot Loevestein is de nagedachtenis aan Hugo de Groot, één van ’s Neerlands grootste denkers, nog springlevend. Over de hele wereld wordt De Groot, ook wel Grotius genoemd, geroemd om zijn heldere gedachtegang over rechtvaardigheid en staatsrecht. Voor de Stichting Vrienden van Slot Loevestein was het jubileumjaar een mooie aanleiding om Jort Kelder te vragen een podcastserie te maken over het leven en werk van deze grote geleerde. Onder de toepasselijke titel Grootspraak legt Kelder in 7 aflevering bloot waarom De Groot nog steeds gezien wordt als een van de grootste denkers die de Nederlanden hebben voortgebracht en wat zijn betekenis is voor het heden. Met gasten als Afshin Ellian, Lotte Jensen, Geerten Waling en biograaf Henk Nellen.
Prelude: Jort in gesprek met biograaf Henk Nellen
In de eerste aflevering horen we Jort in gesprek Henk Nellen, emeritus hoogleraar en auteur van de biografie van Hugo de Groot. Een leven in strijd om de vrede 1583-1645.
Psycholoog René Diekstra over publieke vernedering en eerherstel
Hugo de Groot leefde hij een groot deel van zijn leven als banneling en moest hij op zoek naar eerherstel, net als psycholoog René Diekstra. Diekstra was in de jaren ’90 een bijzonder succesvol hoogleraar en bekend van tv toen hij van zijn voetstuk viel na beschuldigingen van plagiaat. Hij werd publiekelijk door het slijk gehaald, net als De Groot. Hierover spreekt Jort Kelder met Diekstra, die met terugwerkende kracht ook enkele adviezen voor Hugo in petto heeft
Lotte Jensen en Ingmar Visser over onderwijs in je moerstaal
Hugo de Groot sprak vele talen, maar streed voor de Nederlandse taal. Tegenwoordig lijkt onze taal nu terrein te verliezen, want aan de universiteit wordt steeds meer in het Engels les gegeven. Daarover spreekt Jort in deze aflevering met Lotte Jensen, hoogleraar Nederlandse literatuur- en cultuurgeschiedenis aan de Radboud Universiteit en Ingmar Visser ontwikkelingspsycholoog en onderwijsdirecteur van bachelor opleiding
psychologie van de UvA.
Geerten Waling en Henri Beunders over de vrijheid van meningsuiting
Zijn leven lang schreef Hugo de Groot veel artikelen en polemieken. Zijn doel was om via zijn pen te strijden voor vrijheid en tolerantie. Nu, honderden jaren later, staat de vrijheid van meningsuiting nog steeds onder druk. Zeker sinds de introductie van de sociale media maken groepen mensen je het leven zuur als je een afwijkende mening hebt. Daarover praat Jort in deze aflevering met Henri Beunders, emeritus hoogleraar Publieke Opinie en Geerten Waling, historicus en columnist voor onder meer EW Magazine.
Beatrice de Graaf en Meindert Fennema over radicalisering en escalatie
In de tijd van Hugo de Groot kookte de samenleving over van godsdiensttwisten tussen rekkelijken en preciezen: de arminianen tegen de gomaristen. Deze twisten begonnen als een pennenstrijd tussen geleerden, maar liepen enorm uit de hand. Prins Maurits, zoon van Willem van Oranje, greep de macht en liet raadspensionaris Johan van Oldenbarnevelt onthoofden. Hugo de Groot werd opgesloten in de staatsgevangenis, Slot Loevestein. Ook anno 2021 kan de vlam snel in de plan slaan, zie de bestorming van het Amerikaanse Capitool op 6 januari 2021. Over deze escalatie van conflicten en radicalisering spreekt Jort in deze aflevering met terrorismedeskundige Beatrice de Graaf en politicoloog Meindert Fennema.
Jan Tijmen Ninck Blok en Esther Chavannes over recht in oorlogstijd
Hugo de Groot is misschien wel de briljantste jurist die ons land ooit heeft gekend. Zijn boek boek Over het recht van oorlog en vrede was een doorbraak in het internationaal oorlogsrecht. Ook bij de bemiddeling in hedendaagse conflicten maken we indirect nog gebruik van de ideeën van Hugo de Groot. Over de waarde van het oorlogsrecht anno 2021 praat Jort in deze aflevering met Jan Tijmen Ninck Blok, adviseur internationaal humanitair recht bij het Rode Kruis en onderzoeker Esther Chavannes.
Sana Valiulina en Afshin Ellian over heimwee en leven in ballingschap
Na zijn ontsnapping uit Slot Loevestein was Hugo de Groot zijn leven in eigen land niet meer zeker. Hij leefde nadien noodgedwongen in onder meer Parijs en Stockholm, maar echte vrede heeft hij ook daar niet gevonden. Over leven in ‘ballingschap’ en een nieuw leven opbouwen in een ander land spreekt Jort in deze aflevering met de gevluchte schrijfster Sana Valiulina en de uit Iran gevluchte hoogleraar Afshin Ellian.
